Józef Pruszkowski

Józef Pruszkowski, pseud. P.J.K. Podlasiak, urodził się 1 lutego 1837 roku w Białej Podlaskiej w rodzinie urzędnika miejskiego Marcina i Franciszki z Markiewiczów. Uczęszczał do gimnazjum w Białej Podlaskiej, a następnie studiował w Seminarium Duchownym w Janowie Podlaskim (1854-1857) oraz w Akademii Duchownej w Warszawie (1857-1861), gdzie uzyskał stopień kandydata świętej teologii. Święcenia kapłańskie przyjął w 1860 roku z rąk biskupa pomocniczego warszawskiego Henryka Platera.

Po studiach wykładał w Zakładzie Biblistyki Nowego Testamentu w seminarium janowskim (1862-1869) oraz pełnił funkcję sekretarza biskupa podlaskiego Beniamina Szymańskiego. Za udział w powstaniu styczniowym trafił do więzienia wraz z biskupem Platerem (1863-1864), a następnie pozostawał pod nadzorem policji carskiej aż do 1905 roku. W 1881 roku władze zmusiły go do opuszczenia Janowa Podlaskiego. Pracował jako kapelan w Warszawie, a następnie jako proboszcz w Bobrownikach (1881-1891), Wąwolnicy (1891-1901) i Garbowie (1901-1906), aż w końcu objął parafię Nawrócenia Św. Pawła w Lublinie.

W latach 1906-1919 był profesorem i kierownikiem Zakładu Prawa Kanonicznego Seminarium Duchownego w Lublinie, a w 1922 roku został profesorem honorowym Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Od 1868 roku pełnił godność dziekana dekanatu podlaskiego, a od 1905 był kanonikiem i prałatem-kustoszem kapituły lubelskiej. W 1920 roku został członkiem korespondentem Polskiej Akademii Umiejętności, wspierając ją finansowo przez wiele lat.

W swojej pracy naukowej koncentrował się na historii nowożytnej Kościoła w Polsce oraz biblistyce Nowego Testamentu. Jego najważniejsze dzieło, „Martyrologjum czyli męczeństwo Unii świętej na Podlasiu” (1905-1917), opisuje prześladowania katolików na Podlasiu po 1864 roku, zwłaszcza w dekanatach bialskim, konstantynowskim, radzyńskim, sokołowskim i włodawskim. Zmarł 29 stycznia 1925 roku w Lublinie.